Cam Ambalajların Üretim Süreci

Dünya genelinde olduğu gibi ülkemizde de gıda, su, meşrubat, meyve suyu, süt, bira, şarap ve diğer yüksek alkollü içecekler ile ecza ve kozmetik sektörlerinde kullanılmak üzere çeşitli hacim ve renklerde cam ambalaj üretilmektedir. Geçen her gün tercih edilebilirliği artan cam ambalaj çeşitlerini şöyle sınıflandırabiliriz;

• Şişeler
• Kavanozlar
• Ecza, flakon, serum şişeleri
• Kozmetik, parfüm şişeleri

Cam Ambalaj Üretim Aşamaları

Cam ambalaj üretimi birçok farklı çalışma alanının olduğu bir sürecin sonunda ortaya çıkar: Harman hazırlama, cam ergitme, şartlandırma, şekillendirme, sıcak kaplama, tavlama, soğuk kaplama, otomatik kontrol, ambalajlama. Harman hazırlama ve cam ergitme prosesi hemen hemen tüm alt sektörde aynı olduğundan bu üretim sürecinde tekrar edilmemektedir. Üretim prosesinin bu aşamasında ergitme fırınından çıkan cam, şekillendirme şartlarına uygun hale getirilmektedir. Bu bölüm, çelik yapı üzerine oturtulmuş refrakter yapı ve doğalgaz yakma ekipmanlarından oluşmaktadır. Ergitme fırınından istenilen renkte (genelde renksiz, yeşil veya bal renginde) çekilen cam, dinlendirme bölgesi sonuna yerleştirilmiş olan ‘forehearth’ olarak tanımlanan kanaldan geçirilerek üretim makinesine beslenir. Forehearth’ın esas fonksiyonu, uzun zaman aralığında camın şartlandırılarak benzer ağırlık ve sıcaklıkta sürekli beslenmesini sağlamaktır. Forehearth çeşitli en ve uzunlukta inşa edilmektedir. Burada istenilen kapasiteye kadar çıkan kanallar vardır. Cam, çanağın alt kısmındaki orifisten belli stroklarla bir plancerin itmesi ile akar ve kesme bıçakları ile istenilen ağırlıkta damlalar kesilerek oluklar ve kepçe vasıtası ile makineye beslenir.

Cam Ambalaj Makinesinde Neler Oluyor?

Cam ambalaj üretimi ‘IS’ (Individual Section) makinesinde gerçekleştirilir. Cam ambalaj üretim makineleri, ergitilmiş haldeki camın şekillendirilmesini sağlamaktadır. Bu makineler, bağımsız seksiyonlardan oluşmakta olup her bir üretim hattı için yan yana veya arka arkaya tandem olarak bağlanarak monte edilmektedir. Her seksiyonda basınçlı hava ile çalışan mekanizmalar mevcuttur. Uygun şartlarda ergitilmiş olan cam, feeder mekanizmasına bağlı olarak çalışan makaslar vasıtasıyla ürüne özel ağırlığı sağlayacak şekilde kesilerek damla haline getirilir. Her bir ürünü oluşturmak üzere kesilen ergimiş cam, damla olarak adlandırılmakta olup damlalar şekillendirilmek üzere üretim makinelerindeki kalıplara dökülmektedir. Damlanın her seksiyona bağlı kalıp içine zaman ayarlı düşmesi ile üretim sürdürülür. Kalıplara dökülen damlalar basınçlı hava ile şekillendirilir. Şekillendirme ünitesinde sıcaklık 1000oC ila 1100°C mertebesindedir.

Şekillendirme aşamasında basınçlı hava için kompresörler kullanılmaktadır. Kullanılan kompresörler, cam ambalaj üretiminde en fazla elektrik tüketimine neden olan aşamadır. Ülkemizde cam ambalaj üretiminde şekillendirme ünitesinde üretilecek camın niteliğine göre;

-Üfleme-Üfleme (Blow-Blow-BB)

-Presleme-Üfleme (Press-Blow-PB)

-Dar boyunlu üretimlerde Presleme-Üfleme (Narrow Neck Press-Blow NNPB) prosesleri kullanılmaktadır.

İyi bir cam dağılımı sağlayan NNPB yöntemiyle üretimin yaygınlaşması ürün ağırlıklarını azaltmakta ve maliyet düşüşü sağlamaktadır. Ülkemizde de NNPB yöntemiyle üretim yapılmaktadır.

Şekillendirme sonrası üretilen ürünler, konveyör ile tavlama fırınlarından geçirilir. Tavlama fırınları üretim makinelerinde şekillendirilen sıcak ürünlere mukavemet sağlanması için sıcaklığın kontrollü ve kademeli olarak düşürüldüğü fırınlardır. Bu ünitede kullanılan fanlar da bir elektrik tüketim noktasıdır.

Hata makineleri, cam ambalaj ürünlerden hatalı olanların ambalajlama öncesi seçilerek ayrılmasını sağlayan makinelerdir. Ürünün kontrolü, otomasyonla ve nihai aşamada gözle yapılmakta olup sorunlu üretilen camlar otomatik olarak hattan çıkarılarak, yeniden hammadde olarak (fırına hazır cam kırığı) harmana karıştırılmakta ve ergitme fırınına beslenmektedir. Bu aşamada numune alınarak istatistiki değerlendirmeler yapılmaktadır. Seçme ayırma makinelerinde kalite kontrolü yapılmış ürünler, otomatik paletleme makinesine getirilerek palet üzerine dizilir. Paletlenen ürünler sevke hazır hale getirilir.